W poprzednich wpisach pisałam Wam o lekach na gorączkę zawierających ibuprofen w zawiesinie. W tym i w kolejnym artykule przybliżę Wam temat leków na gorączkę w zawiesinie zawierające paracetamol. Obie te substancje są stosowane w obniżaniu gorączki u małych dzieci zamiennie, a często nawet naprzemiennie.
Na zakończenie udostępnię Wam także mój subiektywny ranking marek, który stworzyłam na podstawie moich aktualnych potrzeb i preferencji.
Leki na gorączkę z paracetamolem – krótkie wprowadzenie
Zanim przejdę do porównywania zawiesin zawierających paracetamol, zacznę od kilku podstawowych faktów, które są uniwersalnie i prawdziwe dla każdego leku w zawiesinie z paracetamolem.
1. Paracetamol w zawiesinach podaje się głównie małym dzieciom, które nie połykają jeszcze tabletki lub ich masa ciała jest zbyt niska, aby przyjąć tabletkę z najniższą dostępną dawką paracetamolu (tj. 500 mg).
2. Leki z paracetamolem stosuje się w przypadku gorączki oraz w bólach o różnej etiologii o nasileniu słabym do umiarkowanego. Bóle te to np.: bóle głowy, gardła i mięśni (np. w przebiegu zakażeń wirusowych), bóle zębów, bóle po zabiegach stomatologicznych, bóle na skutek ząbkowania, bóle stawów i kości, na skutek urazów narządu ruchu (np. skręcenia), bóle na skutek urazów tkanek miękkich, bóle pooperacyjne.
3. Po podaniu doustnym paracetamol wchłania się szybko i dobrze z przewodu pokarmowego, głównie w jelicie cienkim. Początek działania w przypadku zawiesin doustnych obserwujemy ok. 30-120 min. Działanie przeciwbólowe utrzymuje się przez 4-6 godzin, a przeciwgorączkowe przez 6-8 godzin.
4. U dzieci dawkę substancji czynnej (paracetamolu) zawsze przeliczamy na masę ciała. Dawka jednorazowa to 10-15 mg/kg m.c. (masy ciała), maksymalna dawka dobowa to 60 mg/kg m.c. Lek podajemy maksymalnie 4-6 razy na dobę. Najczęściej podaje się 15 mg/kg m.c. 4 razy na dobę, można także 10 mg/kg m.c. 6 razy na dobę,
5. Przerwa pomiędzy kolejnymi dawkami powinna wynosić nie mniej niż 4 h.
6. Jeśli po 2-3 dniach stosowania leku nie nastąpiła poprawa lub pacjent czuje się gorzej, należy skontaktować się z lekarzem.
7. Należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy okres konieczny do złagodzenia objawów oraz zmniejszenia ryzyka działań niepożądanych.
8. Produkty z paracetamolem można podawać z posiłkiem lub po posiłku. Należy tylko pamiętać, że pokarm opóźnia wchłanianie leku.
9. Produkty z paracetamolem podaje się dzieciom chorym na ospę wietrzną.
Leki na gorączkę z paracetamolem od strony teoretycznej
Dostępne marki
W aptekach znajdziemy zawiesiny zawierające paracetamol pod nazwami: Apap dla dzieci Forte, Calpol 6 plus, Panadol dla dzieci, Paracetamol Aflofarm, Paracetamol Forte Apteo Med, Paracetamol Galena, Paracetamol Hasco, Paracetamol Hasco Forte, Pedicetamol. Produkty te mogą występować w wersji „słabszej” lub „mocniejszej”. Nazywam je tak, bo w przypadku tych zawiesin nie ma „wspólnej nomenklatury”, której trzymaliby się wszyscy producenci.
Dostępne stężenia
W Polsce zarejestrowane są zawiesiny z paracetamolem w 5 różnych stężeniach:
- 24 mg/ 1 ml = 120 mg/ 5 ml
- 40 mg/ 1 ml = 200 mg/ 5 ml
- 48 mg/ 1 ml = 240 mg/ 5 ml
- 50 mg/ 1 ml = 250 mg/ 5 ml
- 100 mg/ 1 ml = 500 mg/ 5 ml
Obecnie w aptekach dostaniemy wszystkie wielkości stężenia, ale wiadomo… im wyższe stężenie substancji, tym mniejszą objętość leku należy podać dziecku. Tak jak pisałam powyżej, dawkę paracetamolu przeliczamy głównie w odniesieniu do wagi dziecka — wiek nie jest miarodajnym kryterium. O ile w przypadku zawiesin z ibuprofenem moim zdaniem różnica ta nie jest tak znacząca, o tyle w przypadku zawiesin z paracetamolem, różnica w objętości jest znacząca. Zobaczcie sami. Dla przykładu przeliczę Wam dawki leku dla dziecka o wadze 5 kg i 15 kg, czyli ok. 3-miesięcznego i 3-latka. Porównam stężenia 40 mg/ 1 ml i 100 mg/ 1 ml.
dla 3-miesięcznego dziecka o wadze 5 kg
na 1 kg m.c. podajemy maksymalnie 15 mg paracetamolu, tak więc:
dla 5 kg dziecka podamy 5 x 15 mg = 75 mg paracetamolu
wykorzystując proporcje obliczmy zatem w ilu ml zawiesiny o różnym stężeniu będzie znajdować się 75 mg paracetamolu:
dla 3-letniego dziecka o wadze 15 kg
na 1 kg m.c. podajemy maksymalnie 15 mg paracetamolu, tak więc:
dla 15 kg dziecka podamy 15 x 15 mg = 225 g paracetamolu
wykorzystując proporcje obliczmy zatem w ilu ml zawiesiny o różnym stężeniu będzie znajdować się 225 mg paracetamolu:
dla zawiesiny 40 mg/ml
1 ml -> 40 mg
X ml -> 75 mg
X ml = 1 x 75 mg/40 mg = 1,85 ml
dla zawiesiny 100 mg/ml
1 ml -> 100 mg
X ml -> 75mg
X ml = 1 x 75 mg/100 mg = 0,75 ml
dla zawiesiny 40 mg/ml
1 ml -> 40 mg
X ml -> 225mg
X ml = 1 x 225 mg/40 mg = 5,625 ml
dla zawiesiny 100 mg/ml
1 ml -> 100 mg
X ml -> 225 mg
X ml = 1 x 225 mg/100 mg = 2,25 ml
Substancje pomocnicze
Jeśli chodzi o substancje pomocnicze, to w każdym z dostępnych obecnie produktów możemy wyróżnić 3 rodzaje składników: baza/podłoże zawiesiny, substancje słodzące oraz regulatory kwasowości i substancje konserwujące. Nie wpływają one bezpośrednio na działanie produktu, ale dzięki nim leki mają odpowiednią formę — zawiesinę, smak i okres trwałości/przydatności do spożycia. Szczegółowy wykaz substancji pomocniczych znajdziecie w tabeli w dalszej części artykułu. Wiele składników się powtarza w każdym z produktów, ale jest też kilka charakterystycznych dla danej marki.
Barwniki
Wśród substancji pomocniczych niektórych leków z paracetamolem możemy się doszukać barwników. Są to: żółcień pomarańczowa, azorubina i czerwień koszenilowa. Może i zawiesiny wyglądają atrakcyjniej, ale czy barwniki naprawdę są niezbędne? Wpływu na działanie leku nie mają żadnego. Co więcej, wszystkie zaliczane są do niechlubnego grona tzw. „szóstki z Southampton”, czyli barwników mających potencjalnie negatywny wpływ na funkcjonowanie organizmów dzieci. W moich oczach produkty, które je zawierają, bardzo tracą na wartości, zwłaszcza że konkurencji udało się stworzyć produkty bez takich dodatków.
Smak
W aptece dostaniecie obecnie zawiesiny o smaku: truskawkowym, pomarańczowym, malinowym, i owoców leśnych. Z moich obserwacji wynika, że króluje truskawka i pomarańcza, ale jak zawsze, jest to kwestia gustu.
Producent i miejsce wytwarzania
Zastanawialiście się kiedyś kto i gdzie produkuje leki, a w tym przypadku zawiesiny z paracetamolem? Producentami mogą być polskie, europejskie lub międzynarodowe firmy farmaceutyczne, a producenci ci mogą produkować leki np. na terenie Polski lub innego kraju europejskiego. Czy pochodzenie firmy, czy też miejsce wytworzenia w przypadku zawiesin ma znaczenie? Jeśli chodzi o działanie leku – nie. Są lekami o statusie „dostępny bez recepty”, więc podlegają one specjalnym regulacjom i każdy producent bez względu na miejsce wytwarzania musi spełnić określone wymagania. Nie mniej sama zwracam uwagę na to, gdzie produkt jest wytworzony i wybieram te wytworzone w Polsce. Wspieram w ten sposób polskich producentów.
Rok rozpoczęcia sprzedaży
Dojrzałość produktów na rynku to ostatnia cecha, którą uwzględniłam w porównaniu. Sam paracetamol jest dostępny w lecznictwie w Europie od 1956 roku. W Polsce pojawił się jeszcze przed 2000 rokiem i z biegiem lat pojawiały się nowe marki, proponujące coraz to wyższe stężenia paracetamolu i lepsze składy substancji pomocniczych, pozbawione szkodliwych barwników.
A teraz spójrzcie na zestawienie w całości:
Tak wygląda zestawienie zawiesin z paracetamolem od strony teoretycznej. Jesteście ciekawi, jak omówione produkty wypadają w praktyce? Zapraszam do kolejnej części artykułu, która pojawi się niebawem. Znajdzie się w niej również mój subiektywny ranking marek.